İşten Çıkış Kodu Nedir?

Çalışanların kendi hür iradeleri ile ya da işveren tarafından iş akdi sonlandırıldığında işten çıkış işlemleri gerçekleştirilirken uygulamanın doğru yapılması önemlidir. İşverenler işten çıkış işlemlerini gerçekleştirirken, SGK İşten Ayrılış Bildirgesi ekranındaki SGK çıkış kodlarından birini seçmek zorundadır.

İşten Çıkış Kodları Niçin Önemli?

İşten çıkış kodları hem işverenin hem işçinin elde ettikleri hak ve sorumlulukları açısından önem arz etmektedir. İşten çıkış kodları, iş akdinin hangi sebeple, ne şekilde, hangi tarafın iş akdini sonlandırdığını açıklamakla beraber fesih durumundan sonra çalışanın hangi haklara sahip olup olamayacağını da bildiriyor. İşçiye bu kodlar doğrultusunda kıdem – ihbar tazminatı, işsizlik ödeneği gibi haklar veriliyor ya da verilmiyor. Yapılan yanlış bir uygulama sonucunda hem işçi hem işveren zor durumda kalabilir. Yapılan hataların sonucunda işveren için ciddi yaptırımlar söz konusu oluyor.

4857 Sayılı İş Konunu, SGK Kanunu ve İşsizlik Sigortası Kanunu’na uygun işten çıkış kodlarının işaretlenmesi gerekiyor. Kullanılan mevcut kodlara ek olarak 35-6495 SK nedeniyle devlet memurluğuna geçenler, 36- KHK ile iş yerinin kapatılması, 37- KHK ile kamu görevinden çıkarma, 38- Doğum nedeniyle ayrılma, 39-696 KHK ile kamu işçiliğine geçiş kodları eklendi.

Güncel İşten Çıkış Kodları Nelerdir?

01 Deneme süreli iş sözleşmesinin işverence feshi
02 Deneme süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi
03 Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa)
04 Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi
05 Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi
08 Emeklilik (yaşlılık) veya toptan ödeme nedeniyle
09 Malulen emeklilik nedeniyle
10 Ölüm
11 İş kazası sonucu ölüm
13 Kadın işçinin evlenmesi
14 Emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması
15 Toplu işçi çıkarma
16 Sözleşme sona ermeden sigortalının aynı işverene ait diğer işyerine nakli
17 İş yerinin kapanması
18 İşin sona ermesi
19 Mevsim bitimi (İş akdinin askıya alınması halinde kullanılır. Tekrar başlatılmayacaksa “4” nolu kod kullanılır)
20 Kampanya bitimi (İş akdinin askıya alınması halinde kullanılır. Tekrar başlatılmayacaksa “4” nolu kod kullanılır)
21 Statü değişikliği
22 Diğer nedenler
23 İşçi tarafından zorunlu nedenle fesih
24 İşçi tarafından sağlık nedeniyle fesih
25 İşçi tarafından işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih
26 Disiplin Kurulu kararı ile fesih
27 İşveren tarafından zorunlu nedenlerle ve tutukluluk nedeniyle fesih
28 İşveren tarafından sağlık nedeni ile fesih
29 İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih
30 Vize süresinin bitimi (İş akdinin askıya alınması halinde kullanılır. Tekrar başlatılmayacaksa “4” nolu kod kullanılır)
31 Borçlar Kanunu, Sendikalar Kanunu, Grev ve Lokavt Kanunu kapsamında kendi istek ve kusuru dışında fesih
32 4046 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre özelleştirme nedeni ile fesih
33 Gazeteci tarafından sözleşmenin feshi
34 İşyerinin devri, işin veya işyerinin niteliğinin değişmesi nedeniyle fesih
36 OHAL/KHK (KHK ile işyerinin kapatılması)
37 KHK ile kamu görevinden çıkarma

İlginizi çekebilir:  İşçinin Alkol Kullanımının İş Akdine Etkisi

İşten Çıkışta Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

4/1-a kapsamındaki sigortalıların sigortalılıkları hizmet akdinin sona erdiği tarihten itibaren sona eriyor. Bu durumda sigortalılığı sona erenlerin işverenleri tarafından işten ayrıldığı tarihi takip eden 10 gün içinde SGK’ya sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile e-sigorta yoluyla bildirilmesi gerekiyor. Sigortalının ay içinde işten ayrılması halinde, işten çıkış tarihi sisteme girildikten sonra işten ayrılma nedeninin de aylık prim ve hizmet belgesine kaydedilmesi gerekiyor. Sigortalının işten ayrılış bildirgesinde yer alan işten ayrılış tarihi, prime esas kazanç ve gün sayısı ile işten ayrılış nedeni bilgileri SGK tarafından sigortalının işten ayrıldığı tarihin tespiti ve ay içinde işten ayrılan sigortalının aylığının hesaplanması ile İŞKUR tarafından işsizlik ödeneğinin hesaplanmasında doğrudan kullanıldığından bu bilgilerin hatasız ve noksansız doldurulması gerekiyor. Sigortalıya hak etmediği halde aylık ve işsizlik ödeneği ödenmesi halinde yersiz ödemeye sebep olan işveren bu durumdan sorumlu tutuluyor. 4/1-a kapsamındaki sigortalılardan naklen ve hizmet akdi sona ermeden aynı işverenin aynı ya da başka ünitede tescil edilmiş diğer bir işyerinde çalışmak üzere işten ayrılanlar için sigortalı işten ayrılış bildirgesi verilecek. Ancak söz konusu bildirgenin geç verilmesinden dolayı idari para cezası uygulanmıyor. Bildirgede “Meslek adı ve kodu” çalışan sigortalılar için fiilen yaptıkları mesleklerinin adı ve kodunun işaretlenmesi gerekiyor. İŞKUR tarafından belirlenen “Meslek adı ve kodu” bilgileri ise www.sgk.gov.tr adresinde görüntüleniyor.

Konu İle Alakalı Yargıtay Kararları;

Yargıtay 22’nci Hukuk Dairesine göre, “Dosyada davacının 29.07.2012-13.08.2012 tarihleri arasında izin kullanmak istediğine dair imzalı talep dilekçesi ve 14-15 ve 16 Ağustos 2012 tarihleri arasında izinsiz ve mazeretsiz olarak devamsızlık yaptığına dair dört işçi tarafından imzalanmış olan devamsızlık tutanakları bulunmaktadır. Davacının çıkışı 17.08.2012 tarihinde “03-istifa” kodu ile Kuruma bildirilmiştir. Tutanak mümzileri tanık olarak dinlenmişler ve davacının izin dönüşü işe gelmediğini beyan ederek tutanak içeriklerini doğrulamışlardır. Davacı tanıklarının fesih konusundaki beyanları çelişkili olup, biri davacının işveren tarafından hakarete uğradığı için diğeri ise çalışma saatleri çok uzun olduğu için işten ayrıldığını beyan etmiştir. Dava dilekçesinde iş sözleşmesinin işverence feshedildiği belirtilmiş olup, mahkemece fesih gerekçesinin değiştirilmesi ve iş sözleşmesinin işçi tarafından haklı sebeple feshedildiğinin kabulü isabetli olmamıştır. 4857 sayılı Kanun’un 25/2. bendi gereğince yapılan haklı fesihte yazılı fesih bildiriminde bulunulmasına ve işçinin savunmasının alınmasına da gerek yoktur. Davacı tarafça devamsızlıktan önce başka bir sebeple iş sözleşmesinin işverence feshedildiği iddia ve ispat edilmediğine göre; davacının iş sözleşmesinin 14-15 ve 16 Ağustos 2012 tarihlerindeki devamsızlığı sebebi ile haklı olarak feshedildiğinin kabulü dosya içeriğine ve delillere daha uygun düşecektir. Çıkışının istifa koduyla bildirilmesinin de bir önemi yoktur. Belirtilen sebeplerle, davacının kıdem tazminatı talebinin de reddi gerekirken yazılı gerekçe ile kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir” (Yarg.22.HD.10.5.2016 T., E.2016/11228, K.2016/14121).

Yargıtay 22’nci Hukuk Dairesi başka bir kararında ise, “Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen işten ayrılma bildirgelerindeki “işten ayrılma gerekçesini gösteren kod numaralarının” uygulamada her zaman gerçek fesih sebebini göstermediğini ve sadece bu belgeye dayalı olarak uyuşmazlığın çözümlenmesinin isabetsiz olacağını” ifade etmiştir (Yarg.22.HD.25.9.2014 T., E.2014/19756, K.2014/25663).