Kişisel Veriler Nelerdir? Kişisel Verilerin Korunması ve İşçi Hakları

Kişisel veriler nelerdir? Kişisel verilerin korunması ve işçi hakları

07.04.2016 tarihi itibariyle 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu yürürlüğe girmiş ve özel hayatın gizliliği başta olmak üzere temel hak ve özgürlükleri korumak maksadıyla kişisel verilerin saklanması, paylaşılması, imhası konularında düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. Gelişen teknoloji ile birlikte güvenlik kameraları, kayıt sistemleri, internet kullanımının yaygınlaşması kişisel verilerin muhafazası ve paylaşımı konusunda da tedbirler almayı beraberinde getirmiştir. İşçi-işveren ilişkisinde de bu noktada uyuşmazlıkların ortaya çıkması kaçınılmazdır. Peki, işçilerle ilgili kişisel veriler nelerdir? İşte, işçinin kişisel verilerinin korunması ile ilgili tüm ayrıntılar!

KVKK Nedir?

İşçilerle ilgili kişisel veriler nelerdir ve KVKK nedir? Kişisel Verileri Koruma Kanunu kişisel verilerin işlenme esaslarını düzenler ve veri sorumlularının yükümlülüklerini belirler. Kişisel verilerin işlenmesi yasalar kapsamında ön görülen usul ve esaslara göre yapılmalıdır. Kişisel verilerin işlenmesinde uyulması zorunlu temel ilkeler kanunun 4. maddesinde sayılmıştır:

  • Hukuka ve dürüstlük kuralına uygunluk,
  • Doğru ve gerektiğinde güncel olma,
  • Belirli, açık ve meşru amaçlar için işlenme,
  • İşlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma,
  • İlgili mevzuatta öngörülen veya işlendikleri amaç için gerekli süre kadar muhafaza edilme.

İşte bu ilkeler doğrultusunda kişisel verilerin işlenmesi söz konusu olabilecektir.

İşçi Özlük Dosyasında Yer Alan Bilgiler

Kişisel veriler nelerdir? Kişisel verilerin korunması ve işçi hakları
Kişisel veriler nelerdir? Kişisel verilerin korunması ve işçi hakları

İşveren, 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 75.maddesi uyarınca her işçi için özlük dosyası düzenlemekle mükelleftir. Kanunda özlük dosyasında bulunması gereken evraklar sayılmamışsa da ikametgah, sağlık raporu, sabıka kaydı, aile durumunu gösterir nüfus kayıt örneği, diploma, kimlik gibi bir takım evraklar özlük dosyasında yer almaktadır. İşveren, gerektiğinde bunları yetkili memur ve mercilere ibraz etmelidir.

Aynı madde işveren açısından gizlilik yükümlülüğünü de düzenlemiştir. Buna göre işveren, işçi hakkında edindiği bu bilgi ve belgeleri dürüstlük kuralları ve hukuka uygun olarak kullanmak ve gizli kalmasında işçinin haklı çıkarı bulunan bilgileri açıklamakla yükümlüdür.

Veri Sorumlusu

Kanuna göre veri sorumlusu kişisel verilerin işleme amaçları ve araçlarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kuruluşu ve yönetimi işlerinden sorumlu olan gerçek veya tüzel kişidir. Tüzel kişiler bakımından veri sorumlusu olarak bir gerçek kişi belirlenmiş olsa bakımından hukuki sorumluluk tüzel kişide kalmaya devam eder. Kişisel veri işleme faaliyetinin amaç ve yöntemini belirleme yetkisi veri sorumlusundadır.

Açık Rıza

Açık rıza, belirli bir konuya ilişkin olarak bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rızadır. Buna göre kişinin verilerinin işlenmesi konusunda açık ve anlaşılabilir bir onayının olması gerekmektedir. Açık rızanın yazılı olarak alınmasına gerek bulunmamaktadır.

İşverenin İşçiyi Aydınlatma Yükümlülüğü

Kişisel Verileri Koruma Kanunu’nun 10. maddesinde veri sorumlusunun aydınlatma yükümlülüğü düzenlenmektedir. İşçi işveren ilişkisinde kişisel verileri işlenen taraf iş başvurusunda bulunan aday veya işçi olacaktır. Bu kişiler veri sorumlusunun kim olduğunu, kişisel verilerin hangi amaç doğrultusunda işleneceğini ve aktarılacağını, kişisel verilerin ne şekilde toplandığı ve toplamanın hukuki nedenini öğrenme hakkına sahiptir.

İşçinin hukuka aykırı bir eylemini tespit etmek maksadıyla kişisel verilerine ulaşmak anlamına gelecek eylemlerin işveren tarafından yapılması halinde, örneğin işçinin bilgisayarına takip programı yerleştirilmesi ve bu konuda işçiye bilgi verilmemesi durumunda Kişisel Verileri Koruma Kanunu’na aykırı davranılmış olacak ve elde edilen deliller hukuka aykırı kabul edilecektir. Zira kanun gereği işverenin işçiyi aydınlatma yükümlülüğü bulunmaktadır. İşveren her ne kadar işçi üzerinde gözetim ve denetim hakkına sahipse de veri sorumlusu olarak anayasanın 20. maddesinde de belirtildiği gibi kişinin kendisi ile ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirme hakkına uygun hareket edilmesi gerekir.

İşverenin İşçiden Açık Rıza Alma Yükümlülüğü

İşveren gerek işin niteliği gerekse kanuni yükümlülükler nedeniyle işçilerin kişisel verilerini elde eder, saklar ve kullanır. Kişisel Verileri Koruma Kanunu’nun 5. maddesinde kişisel verilerin işlenme şartları belirlenmiştir. Bu şartlara uygun olarak hareket etme yükümlülüğü bulunan işveren bir takım hususlarda işçinin açık rızasını almakla yükümlü olacaktır.

Örneğin işçinin iş akdinin sona ermesinden sonra özlük dosyasında yer alan bir takım bilgilerin işçinin yeni işverene gönderilmesi kişilik haklarını ihlal anlamına gelir. Dolayısıyla bu işlem öncesinde işçinin açık rızasının alınması gerekmektedir. Zira kişisel veriler belirli, meşru ve hukuka uygun bir ama için işlenmelidir.

İşverenin Verileri Belirli Amaç Doğrultusunda Edinme Yükümlülüğü

İş hayatında işverenlerin genellikle işin niteliği yahut yasal düzenlemeler gerektirmese bile bir takım bilgi ve belgeleri işçilerden talep ettiği görülmektedir. Unutulmamalıdır ki kişisel veriler amaç doğrultusunda, belirli ve kullanım amacı ile sınırlı olarak kullanılmalı ve muhafaza edilmelidir.

Örneğin yapılacak işin niteliğine göre finans işleri ile ilgili bir pozisyonda işe başlayacak kişiden malvarlığı bilgileri, sabıka kaydı gibi kişisel verilerin talep edilmesi olağandır. Buna karşılık işçinin sigara ve alkol kullanıp kullanmadığı, siyasi görüşü veya dini ile ilgili sorular gibi belirli bir amaç doğrultusunda talep edilmeyen kişisel verilerin istenmesi hem hukuka aykırıdır hem de ayrımcılık anlamına gelebilir.

İşveren İşçinin Kişisel Verilerini Nasıl Korumalıdır?

İşveren işçinin kişisel bilgilerini içeren her türlü belge ve evrakı muhafaza ederken uygunluk güvenlik önlemlerini almakla yükümlüdür. Örneğin bilgisayarda saklanan veriler için üçüncü kişiler tarafından bu bilgilere ulaşımı engellemek maksadıyla virüs koruma programları, şifreleme uygulamaları işverence kullanılmalıdır. Bunun dışında fiziksel olarak muhafaza edilen belgeler bakımından ise işveren evrakların bulunduğu dolabın kilit altına alınması, herkesin ulaşamayacağı bir yerde bulunması gibi önlemler almalıdır.

İşçini Onayına Gerek Olmayan Haller

Kişisel Verileri Koruma Kanunu’nun 5. maddesinde ilgilinin açık rızası olmaksızın da kişisel verilerin işlenmesinin mümkün olduğu haller düzenlenmiştir. İşçi işveren ilişkisi bakımından da işçinin rızası olmaksızın kişisel veriler bakımından yapılabilecek iş ve işlemler söz konusu olabilmektedir. Örneği teftiş işlemi esnasında işçinin özlük dosyasının bu işlemle görevlendirilmiş müfettişle paylaşılmasında bir engel bulunmamaktadır. Bunun için işçinin açık rızası aranmaz. Ancak unutulmamalıdır ki teftiş işlemi ile ilgisi bulunmayan din, etnik köken, özel sağlık durumu belgeleri veya biyometrik bilgilerin paylaşımı bu anlamda işçinin açık rızasına ihtiyaç duyulabilecek nitelikte bilgilerdir.

Netice

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve ilgili mevzuat gereğince yapılan düzenlemeler bir takım yükümlülükler getirmiş ve buna uygun hareket etmeyen taraflar açısından bir takım idari para cezası yaptırımları ön görülmüştür. İşverenler bakımından değerlendirme yapacak olursak öncelikle işçilerin açık rızasını gerektiren durumlar açısından gerekli hazırlıklar yapılmalı, amaca hizmet etmeyen nitelikteki veriler bakımından bunların muhafazası gerekli olmayacağından imha edilmelidir.

Ayrıca, işçilerle ilgili KVKK kapsamında kişisel veriler nelerdir, nasıl korunmalıdır, kişisel veri nedir, kişisel verilerin türleri gibi ve benzeri konularda daha ayrıntılı bilgi almak için hukuk büromuzun iş hukuku avukatı ile ya da hukuki danışmanlık hizmeti veren avukatımızla iletişime geçerek danışmanlık hizmeti alabilirsiniz. İş Hukuku anlamında kişisel verilerin korunması , KVKK Nedir? Şirketlerin yükümlülükleri nelerdir? ve KVKK Bilgilendirme Metni konulu içeriklerimizi de inceleyebilirsiniz.

YENİ MAKALELER

KATEGORİLER