Bedelli Askerlik İçin İşten Çıkanlar Tazminata Hak Kazanır Mı?

Bedelli askerlik ile ilgili en çok merak edilen soru hiç kuşkusuz ki işten ayrılmalarda tazminat alınıp alınamayacağıdır. Bedelli askerlik için işten ayrılanlar ücretsiz izinden faydalanacak. Ücretsiz izin dönüşü işveren yerinize birini aldıysa tazminatınızın dışında 3 maaş kadar daha tazminat ödemek zorunda.

Bedelli Askerlikte Kıdem Tazminatı Ödenir Mi?

4857 sayılı İş Kanunu gereği muvazzaf yani zorumlu askerlik görevi nedeniyle işten ayrılan işçiler koşulları sağlamaları halinde kıdem tazminatına hak kazanırlar. Son dönemlerde ise muvazzaf askerlikle ilgili bir takım gelişmeler yaşanmış ve bedelli askerliğe ilişkin bir takım düzenlemeler yapılmıştır.

03.08.2018 tarihinde yapılan bedelli askerlik düzenlemesinin de yer aldığı Askerlik Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname’de (KHK) Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun uyarınca bedelli askerlik temel eğitimi süresince işçilerin ücretsiz izinli sayılacaklarını düzenlemişti. Ancak Asker Alma Kanunu’nda yapılan değişiklikler ile bedelli askerlik artık kalıcı hale getirildi. KHK ile getirilen bedelli askerlik düzenlemesinde 21 günlük ücretsiz izin süresi düzenlenmişken kanun değişikliği ile 1 ay olan temel eğitim süresinin tamamlanmasını ön gören bedelli askerlik süresi hakkında ücretsiz izinle ilgili bir belirleme söz konusu olmamıştır. Bu durumda süresi 28 gün olarak belirlenen bedelli askerlik için işten ayrılan kişi muvazzaf askerlik görevini ifa etmiş sayılacağından işten bu nedenle ayrılması halinde 1 yıllık hizmet süresini doldurmuşsa kıdem tazminatına hak kazanacaktır.

Bölge Adliye Mahkemesinin Bedelli Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılan İşçinin Kıdem Tazminatına İlişkin Kararı

Konya bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi’nin 2019/2257 Esas 2020/167 Karar sayılı ve 24.1.2020 tarihli kararı ile bu konuda daha önce yapılan tartışmalar da netlik kazanmıştır. Buna göre:

“7146 sayılı Kanunla 01/01/1994 tarihinden (bu tarih dahil) önce doğmuş olup, henüz askerliğini yapmamış ve 03/08/2018 tarihi itibariyle fiili askerlik hizmetine başlamamış olanlara askerliğini bedelli olarak yapma imkanı getirilmiştir. 4857 sayılı Kanuna tabi olarak çalışanlardan zorunlu (muvazzaf) askerliğini yapanların askerlikten kaynaklanan kıdem tazminatı ve askerlik dönüşü işe başlama şeklinde iki önemli hakkı vardır. Askerlik nedeniyle işten ayrılan işçinin kıdem tazminatı alabileceğine dair düzenleme 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesine yer almakta olup, bu maddede herhangi bir değişiklik yapılmamıştır.

7146 sayılı Kanunda, temel askerlik süresince çalışanın işyeri tarafından ücretsiz izinli olarak sayılacağına yer verildiğinden, bedelli askerlik nedeniyle işine ara verecek işçinin askere gideceğini belirterek iş akdini feshetmemişse dönüşünde aynı yerde çalışma hakkına da sahiptir. Ancak bunun yerine ücretsiz izin talep edebilir. Bu durumda ise ortada bir fesih olmadığından feshe bağlı alacak olan kıdem tazminatı talebinden söz edilemez.”

Yani Bölge Adliye Mahkemesi işçiye bir seçimlik hak tanındığını buna göre işçi, ücretsiz izin kullanmak istediği yönünde bir beyanda bulunacak olursa kıdem tazminatının söz konusu olmayacağını, aksi halde işçinin kıdem tazminatını talep edebileceğini belirtmiştir. Bu durumda işçi ya ücretsiz izin hakkını kullanacak ya da kıdem tazminatını alarak işten ayrılacaktır.

İlginizi çekebilir:  İşverenin Haklı Nedenle Fesih Sebepleri Nelerdir?

Bedelli Askerlik Yıllık İzin Süresinde Yapılabilir Mi?

Yıllık izin işçinin, 1 yıllık hizmet süresini doldurması nedeniyle aynı işyerindeki toplam çalışma süresine baplı olarak belirlenen gün sayısı kadar ücretli izinde sayılması gereken izin hakkına verilen isimdir. İş Kanununun 58. maddesi yıllık izinde çalışma yasağını düzenlemiştir. Buna göre:

“Yıllık ücretli iznini kullanmakta olan işçinin izin süresi içinde ücret karşılığı bir işte çalıştığı anlaşılırsa, bu izin süresi içinde kendisine ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir. “

Bedelli askerlik, teknik olarak bakıldığında kanunun lafzında yer verildiği gibi ücret karşılığı yapılan bir iş olmayıp vatani bir görevin ifası niteliğindedir. Bu nedenle işçinin bedelli askerlik süresince yıllık izinlerini kullanabilmesinin önünde bir engel bulunmamaktadır. Belirtmek isteriz ki bu durumda işçi ve işverenin mutabık kalması önem arz eder zira yıllık izinlerin kullanılma zamanı işverenin yönetim hakkı çerçevesinde belirleyebileceği bir husustur. Unutulmamalıdır ki işçi, bedelli askerlik süresince yıllık izinlerini kullanmak zorunda da bırakılamayacaktır. Zira kanunun özünde yıllık izin düzenlemesinin getirilmesinin amacı işçinin kesintisiz olarak dinlenmesini sağlamanın hedeflenmesidir.

Askere Giden İşçi, Askerlik Dönüşü İşe Başlayabilir Mi?

Muvazzaf askerlik görevi için işten ayrılan işçi, askerlik dönüşü işine başlama hakkına sahiptir. Bu husus, İş Kanunu’nun 31. Maddesi’nde düzenlenmiştir. Askeri görev için işinden ayrılan işçiler, bu görevin sona ermesinden başlayarak 2 ay içinde işe başlatılmalıdır. Ancak yukarıda belirttiğimiz gibi bedelli askerlik nedeniyle işçinin seçimlik hakkı bulunmaktadır. Buna göre işçi bedelli askerlik süresince ücretsiz izinde sayılabilecektir ya da kıdem tazminatını alarak işten ayrılabilecektir. İşçi ücretsiz izinde sayılmayı talep etmesine ve işe devam etmek istemesine rağmen askerlik nedeniyle işten çıkışı yapılarak işe yeniden başlatılmayan işçinin 31. maddedeki hakkını kullanma ve tazminat talep etme hakkı olacaktır.

İlginizi çekebilir:  Uzaktan Çalışma Hakkı Nedir? Nasıl Kullanılır?
[Toplam:1    Ortalama:5/5]