Kıdem Tazminatı Nedir?

Kıdem tazminatı, çalışanın 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde işten çıkarılması söz konusu olduğunda işvereni tarafından istihdam edildiği yıllar için ödediği ücrete denir. İşçi çalıştığı her bir yıl için bir maaşı kadar kıdem tazminatına hak kazanır. Aynı kuruma bağlı farklı işyerleri için de bu şart geçerlidir. Eğer işçi kendi isteğiyle yani istifa ederek işten ayrılırsa, belirli sebeplerden dolayı kıdem tazminatına hak kazanabilir. İşçi ve işveren arasındaki iş akdinin son bulmasıyla gündeme gelen kıdem tazminatı, işçiye işverenine bağlılığı dolayısıyla ödenen bir yıpranma tazminatıdır.

Kıdem Tazminatına Hak Kazanabilmek İçin Öngörülen Koşullar Nelerdir?

  1. İş Sözleşmesi’nin Varlığı
  2. En Az Tam Bir Yıl Çalışma Şartı
  3. İş Akdinin Tazminatı Hak Edecek Şekilde Sona Ermiş Olması

Kıdem Tazminatının Hukuki Niteliği Nedir?

Kıdem tazminatının mahiyeti konusunda Yargıtay şu sonuca varmıştır. Buna göre “Kıdem tazminatı, iki tarafın arzu ve iradeleri nazarı itibara alınmayarak mücerret i çiyi himaye e mek ve bir dereceye kadar zarûret ve ihtiyaçtan kurtulmak maksat ve sebebine dayanmaktadır. “Kıdem tazmina ı işinde sebat gösteren i çiler ödüllendi ile ek seba lı olmaya özendirmek” amacıyla kabul edilmiştir6. Kıdem tazminatı ücret kavramının içinde düşünülemez. Anılan tazminat kanundan doğan tazminat hakkıdır. Kıdem tazminatı işçilerin yıpranması karşılığıdır. Kıdem tazminatı nın ödenmesinde, işçinin işyerinde emeğinin geçmiş bulunması ve işyerinde bağlanmasının sağlanması göz önünde tutulmuştur.

Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

İşe başlama tarihi baz alınarak bu tarihten itibaren iş sözleşmesinin devamı süresince her geçen tam yıl için işveren, işçiye 30 günlük giydirilmiş brüt ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlüdür. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır. Ödenecek tutardan sadece damga vergisi (%0,759) kesintisi yapılmaktadır.
Örneğin, çalıştığınız işyerinde son aldığınız brüt ücret 3 bin 500 liraysa, ve işyerinde 5 yıldır çalışıyorsanız ve işten çıkartıldıysanız; kıdeminiz 17 bin 500 bin lira tutuyor. Ücretin içinde yer alan; yol yardımı, yemek, ikramiye, prim gibi tüm ödemeler de tazminat hesabına katılıyor.

İlginizi çekebilir:  İşten Çıkış Belgesi Nasıl Gönderilir?

Hangi Hallerde İşçi İş Sözleşmesini Feshetse Bile Kıdem Tazminatına Hak Kazanabilir?

  1. İşverence Yapılan Feshin İş Kanunu Madde 25/II Kapsamı Dışında Olması
  2. İşçinin İş Kanunu madde 24’e Dayalı Olarak Feshi
  3. Kadın İşçinin Evlenmesi Dolayısıyla Feshi
  4. Erkek İşçinin Askere Gitmesi Sebebiyle Feshi
  5. Emeklilik, Yaşlılık, Malüllük Aylığı veya Toptan Ödeme Almak Amacıyla Fesih
  6. İşçinin Ölümü

Kıdem Tazminatının Hesabında Dikkate Alınacak Ödemeler Nelerdir?

  • Temettü
  • Bayram harçlığı
  • Taşıt yardımı
  • Yıpranma Tazminatı
  • Sağlık Yardımı
  • Devamlı ödenen primler
  • Mali sorumluluk tazminatı vb.
  • Yemek yardımı
  • Kasa tazminatı
  • Gıda yardımı
  • Yakacak yardımı
  • Aylık ödenen eğitim yardımı
  • Konut yardımı
  • Giyecek yardımı
  • Erzak yardımı
  • Sosyal yardım niteliğindeki ayakkabı ya da bedeli
  • Unvan tazminatı
  • Aile yardımı
  • Çocuk yardımı
  • Yıllık izin ücreti
  • Evlenme yardımı
  • Hafta tatil ücreti
  • Bayram Harçlığı
  • Hastalık yardımı
  • Genel tatil ücreti
  • Doğum yardımı
  • Askerlik yardımı,
  • Doğal afet yardımı
  • Sigorta Bedeli
  • İzin harçlığı
  • Jestiyon ödemeleri
  • Ölüm yardımı
  • Fazla çalışma ücreti
  • İş arama yardımı
  • Harcırah,
  • Bir defalık verilen ikramiyeler,
  • Jübile ikramiyesi

Kıdem Tazminatında Zamanaşımı Süresi Nedir?

İş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla hangi kanuna tabi olursa olsun, yıllık izin ücreti ve aşağıda belirtilen tazminatların zamanaşımı süresi beş yıldır.

Konu İle Alakalı Yargıtay Kararı;
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, maaşın geciktirilmesi ve fazla mesâi ücreti ödenmemesinin işçiye haklı fesih imkânı sağlayacağına hükmetti. Yüksek mahkeme, maaşını geç tahsil eden işçinin istifâsı hâlinde kıdem tazminatı ödenmesi gerektiğine karar verdi.
Maaşı geç ödenen işçi, iş akdini sonlandırdı. Kıdem tazminatı için başvurduğu işveren ödeme yapmayınca işçi soluğu iş mahkemesinde aldı. Beş yıl müddetle çalıştığını anlatan davacı işçi, maaşların geç ödenmeye başlaması ve işçiler üzerindeki baskı arttığı için işten ayrıldığını, maaşının brüt 2 bin 80 TL olduğunu ileri sürerek, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesâi ücreti alacağını talep etti. Mahkemede savunma yapan işveren ise davacının kendi iradesi ile, ‘iş akdini feshettiğini ve sağlık problemleri ile ailemdeki bazı problemlerden dolayı istifâ ediyorum’ diye beyanda bulunarak istifâ ettiğini söyledi. Şirket, davacının işten ayrıldıktan bir hafta sonra başka bir iş yerinde çalışmaya başladığını, uydurma bahanelerle şirketi suçlamasının yanlış olduğunu, fazla mesâilerinin ödenmediği iddiasının gerçek dışı olduğunu, maaş ödemelerinin süresi içerisinde olduğunu öne sürdü. Mahkeme davanın kısmen kabulüne hükmetti. Kararı taraf avukatları temyiz edince devreye Yargıtay 9. Hukuk Dâiresi girdi. Davacının ödenmeyen fazla mesâi ücretlerine dikkat çekilen Yargıtay kararında, “Davacının fazla mesâi ücretlerinin ödenmediği dosya içeriği ile sabittir. Ücretin eksik ve düzensiz ödenmesi işçiye 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24/II-e maddesi uyarınca haklı sebeple fesih hakkı verdiğinden, davacının iş akdini haklı sebeple feshettiği kabul edilerek kıdem tazminatı isteğinin hüküm altına alınması gerekirken reddi bozmayı gerektirmiştir” ifadeleri yer aldı. Emsâl kararla fazla mesâi ücreti ödenmeyen ya da maaşı geciktirilen işçi istifâ ederse kıdem tazminatına hak kazanacak.